Aralscy górale

[Erick Monde]

Rozpoczynam badania nad kulturą i językiem aralskich górali.
Na początek stroje ludowe z tego terenu:


Uploaded with ImageShack.us

[Laszk Młynariew]

Stroje ludowe zrobiły się modne.

[Arkadiusz II Filip]

Ilu ich jest? Chciałbym wiedzieć na ilu konsultantów można liczyć.

[Erick Monde]

Spokojnie, wszystko po kolei....

Strój góralów aralskich mówi o ich trybie życia, a nawet o diecie.
Mężczyzna ma w ręku pasterski kij, hoduje kozy (ponieważ jedzą wszystko). Kapelusz na głowie chroni przed deszczem i wiatrem. Gruby płaszcz sugeruje surowy klimat górski. Choć zważywszy na obuwie w górach Marahan nie pada śnieg. Ciepłe i obcisłe spodnie mają pomagać przy wspinaniu się.
Kobieta ubrana jest w prostą bluzkę i długą spódniczkę. Nie ma żadnego płaszcza, ani nakrycia głowy, co może sugerować, że siedzi na ziemi, ale pod dachem (o góralskich domach później). W ręku trzyma kosz, co znowu sugeruje kulturę zbieraczą.

Zwyczajne życie górali- mężczyźni wypasają kozy, wychodząc z domu czasem na wiele dni (gruby płaszcz). W tym czasie kobiety opiekują się dziećmi, zbierają jagody i grzyby lub szyją ubrania (z wełny oczywiście). Jasna skóra i blond włosy sugerują małe nasłonecznienie gór.

[Arkadiusz II Filip]

Co piją aralscy górale? I czy mają jakąś zabawną gwarę?

[Mistrz Budzimir VII]

Pewnie piszą w języku polskim 214.

[Erick Monde]

Dieta
Aralscy górale żywią się kozim mlekiem (i przetworami; ser, śmietana), grzybami i leśnymi owocami. Bardzo rzadko zjadają kozie mięso. Bardzo rzadko, dlatego, że górale zabijają swoje kozy, tylko jeśli są stare lub urodzą się z jakąś wadą. Kozy są dla górali zbyt cenne żeby je zabijać, zwłaszcza, że przeciętne stado liczy do 20sztuk. Oprócz w/w produktów górale żywią się mięsem: susłów, borsuków lub małych kozic. Wszystko dlatego, że jedyną bronią górali są kije i pałki.

Owszem, gwarę mają. Ale o gwarze później...

[Arkadiusz II Filip]

A owce? Zresztą wątpię czy w dzisiejszych czasach nie korzystają ze sklepów.

[Laszk Młynariew]

A czemu tylko kije i pałki? Pewnie w chałupach mają poukrywane miniguny, a te kije to tylko turystom pokazują.

[Erick Monde]

Górale posługują się prostymi narzędziami z drewna i kamienia. Korzystają z metalu (jeśli znajdą np. stare puszki), ale najlepiej posługują się drewnem i kamieniami. Ale o narzędziach później. Owiec nie hodują ze względu na ubogą górską roślinność. Koza zje wszystko, owce są bardziej wybredne. Ze sklepów korzystają tylko Ci, którzy mieszkają w pobliżu miasta Seth, lub jakiejś wioski. Na ogół górale nie posługują się pieniędzmi. Aralscy górale to skrzyżowanie Indian i Amiszów. Twardo trzymają się tradycji, odrzucają walutę i zdobycze techniki (edukacja, ochrona zdrowia itp.).

O góralskich domach i sprzętach jeszcze dzisiaj (tylko później).

[Erick Monde]

Język

Język, a właściwie gwara góralska jest bardzo prosta, wręcz nieokrzesana. Górale nie używają ą, ę, ż, dż, dz, dź, sz i cz. Gwara to głównie rzeczowniki i czasowniki, reszta to słowa po prostu przekręcone. Górale mówią szybko i głośno, często gestykulując. Przez te cechy są przez ludzi "z miasta" uważani za niekulturalnych, aczkolwiek górale nie przeklinają.
Imiona
Górale nadają imiona krótkie, dwu lub jedno sylabowe. Najpopularniejsze imiona męskie to: Kalik (od Karola), Zeflik (od Józefa), Ryniek (od Ryszarda) i Jo (od Jana). Najpopularniejsze imimona żeńskie to: Dorka (od Doroty), Mila (od Emilii), Usia (od Elżbiety) i Ana (od Anny lub Joanny). Jak wspomniałem sama gwara jest prosta. Aby nie być gołosłownym podam przykład: "Kalik, idy doma poklupać maci!"
Co znaczy: "Kalik (Karolu) idź do domu pomóc matce!" I drugi przykład: "Dorka, zabełtaj polewke, jak zbulgocy!" Co znaczy: "Dorka (Doroto), zamieszaj zupę, jak się zagotuje!" Gwara góralska jest obecna także w piosenkach i wierszach. Górale bardzo lubią śpiewać, opowiadać historyjki (często rymowane). To zaskakuje, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę, że górale są niepiśmienni. Nie piszą nawet w swoim języku. A wszelkie piosenki, wiersze, czy sam język przekazywane są drogą ustną. Górale mieszkający w okolicach miast i wsi chętnie i szybko uczą się nowego języka (ale tylko w mowie). Dodam, że górale ci mieszkają tylko w górach Marahan. Są miejsca bardziej i mnie zamieszkałe, co pokazuje mapka <klik, klik!>
Mapka będzie później (drobna awaria)

[Mistrz Budzimir VII]

Górale nie używają ą, ę, ż, dż, dz, dź,

A nie mówiłem? 214!

[Arkadiusz II Filip]

To musi śmiesznie brzmieć. W ogóle w wirtualu są Amisze?

Przez te cechy są przez ludzi "z miasta" uważani za niekulturalnych, aczkolwiek górale nie przeklinają.

Bo to gzecne dieci.

[Laszk Młynariew]

Ale to jakieś straszne dzikusy są. Nie to co u nas na wsi.

[Erick Monde]

Mea Culpa, mój błąd, zdanie prawidłowo brzmi: "Kalik idy doma poklupat maci". Dzięki za zwrócenie uwagi:)

Podaję zaległą mapkę z uwzględnieniem gęstości zaludnienia (chodzi o górali rzecz jasna).
KLIK!



Jak widać największe zaludnienie jest w okolicy miasta Seth i w okolicy źródła rzeki Khan. Bliskość miasta zapewnia handel wymienny, z ludźmi "z miasta", a bliskość źródła, stały dostęp do wody. O góralskich sprzętach domowych i samych domach opowiem jutro lub w sobotę.